جزئیات تولید و تقاضای جهانی محصولات غذایی و دامی در دهههای آینده به دلیل رشد روز افزون جمعیت جهان، توسعه اقتصادی، قدرت مصرفی بیشتر و
تغییر ترجیحات مصرف کننده، به میزان قابل توجهی افزایش مییابد )الکساندراتوس 1 و بروینسما 2 ، 2012 (. جمعیت انسانی در حال حاضر 8 میلیارد نفر
است ولی پیش بینی میشود که جمعیت جهانی تا سال 2050 به 10 میلیارد نفر برسد )ماهانتا 3 و همکاران، 2023 (. این رشد جمعیت نیاز به مداخله فوری
برای افزایش تولید غذا دارد. به همین دلیل، تولید مواد غذایی ممکن است به دلیل کمبود زمینهای قابل کشت، پاسخگوی تقاضا نباشد. بنابراین این
امر نیازمند تغییر جهت به سمت سیستمهای تولید مواد غذایی جایگزین ، جدید و ارزان میباشد که سازگار با محیط زیست، سازگار با تغییرات آب و
هوا و پایدار باشند )ماگارا 4 و همکاران، 2021 (. تولید مواد غذایی با منشا حیوانی از نظر اقتصادی و زیست محیطی به طور فزایندهای گران شده است. به
علاوه مشکلات زیست محیطی کشت گیاهان شامل مصرف زیاد آب، استفاده از سموم دفع آفات، کود و استفاده از انواع تراریخته، که باعث وخامت
محیط زیست میشود )جایانگارا 5 و همکاران، 2017 (. یکی دیگر از مشکلات زیست محیطی دفع بیش از حد نیتروژن از طریق دامها به خاک است که
در اثر تخمیر نامطلوب شکمبه ایجاد میشود، حدود 50 تا 70 درصد نیتروژن جیره مصرفی گاوهای شیری از طریق ادرار دفع میگردد . دفع نیتروژن
از طریق ادرار بسیار زیان آورتر از دفع آن از طریق مدفوع میباشد. زیرا آزاد سازی نیتروژن از طریق مدفوع به محیط زیست به صورت تدریجی
صورت میگیرد که حتی میتواند موجب حاصلخیزی خاک شود ولی ترکیبات نیتروژنی ادرار فرار بوده و سریعا تبدیل به نیتریک اکسید میشود.
مطالعات نشان داده است که اثر نیتریک اکسید بر گرم شدن زمین 300 برابر بیشتر از دی اکسید کربن میباشد. بنابراین تغییر مسیر دفع نیتروژن از
ادرار به مدفوع یکی از راههای کاهش آلودگیهای زیست محیطی ناشی از نیتروژن میباشد )یگانه پور و همکاران، 1392 (. یکی از این راههای کاهش
تجزیهپذیری نیتروژن در شکمبه، استفاده از برخی مواد خوراکی که در شکمبه با پروتئین جیره باند شده و نرخ دفع نیتروژن از طریق ادرار را کاهش
میدهند، صورت میگیرد )گروت 6 و همکاران، 2006 (. تاننها یکی از ترکیبهای ثانویه گیاهی هستند که در واکوئلهای گیاه و لایه بیرونی اپیدرم برگها
با غلظت بالا ذخیره میشوند. تاننها دارای گروههای هیدروکسیل و کربوکسیل جهت باند شدن با پروتئینها، ژلاتین، کربوهیدراتهای دیواره سلولی
از قبیل سلولز، همیسلولز و مواد معدنی در دستگاه گوارش پستانداران و پرندگان هستند. بنابراین تاننها از طریق باند شدن با مواد مغذی از تجزیه
آنها در شکمبه جلوگیری به عمل آورده و موجب افزایش پروتئین عبوری و سایر مواد مغذی شده و در نتیجه قابلیت هضم آنها را بهبود میبخشند و
از این طریق باعث افزایش تولید شیر میگردد. تاننها در سطح متعادل با اختلال در هضم پروتئین در شکمبه حالت عبوری به این ماده غذایی میدهند
و سبب افزایش جذب پروتئین و اسیدهای آمینههای ضروری در روده کوچک میشوند)خدایی مطلق و مرادی، 1395 (.هزینه تولید حشرات از طریق
استفاده از ضایعات به عنوان بستر رشد مقرون به صرفه است و با کاهش زبالههای فرآوری نشده به محیط زیست کمک میکند )هرلیاتیکا 7 و
همکاران، 2021 (. هزینههای خوراک 50 - 70 درصد از کل هزینه تولید دام را تشکیل میدهد و بنابراین، تغییرات قیمت مواد تشکیل دهنده خوراک دام
تأثیر عمدهای بر سودآوری دام دارد و یک راه حل بالقوه استفاده از حشرات به عنوان مادهای برای تأمین بخشی از جیره غذایی حیوانات است. حشرات
خوراکی به عنوان منبع جایگزین و پایدار چربیها، پروتئینها و ویتامینها برای انسان و دام پیشنهاد شدهاند. در درجه اول به عنوان جایگزینی برای
پودر ماهی، روغن ماهی و سویا میباشند )وربک 8 و همکاران، 2015 (. پودر حشرات، از نظر مشخصات اسید آمینهای مشابه پودر ماهی و کنجاله سویا
است )پینوتی 9 و همکاران، 2019 (. تا به امروز، تلاش برای استفاده از حشرات به عنوان خوراک نشخوارکنندگان کم بوده است. اگرچه اصولاً
نشخوارکنندگان از علوفه، غلات و محصولات فرعی کشاورزی استفاده میکنند، اما آنها برای بهینه سازی سطح تولید خود اغلب به مکملهای پروتئینی
نیاز دارند )جایانگارا و همکاران، 2017 (. حشرات به طور موثر ترکیبات ازته را به پروتئین با ارزش تبدیل میکنند. همچنین حشرات خوراک و محل
نگهداری خیلی کمتری برای تولید یک کیلوگرم پروتئین حشرهای نسبت به یک کیلوگرم پروتئین گوشتی نیاز دارند.به عنوان مثال برای تولید مقدار
مشابه پروتئین، گوشت خوک یا مرغ به 2 تا 3.5 هکتار زمین نیاز داریم، در حالی که حشرات برای تولید همان مقدار پروتئین فقط به 1 هکتار زمین نیاز
دارند ) لوری 1 و دی جیاکومو 2 ، 2019 (. در هر حال، قانون و مقررات کنونی در این ارتباط باید بازنگری شده تا اطمینان حاصل شود که اینگونه از حشرات
اجازهی ورود به عنوان جزئی از خوراکهای حیوانی را دارند . تحقیقات نشان دادهاند که میزان پروتئین، چربی، مواد معدنی میکرو، تنوع اسیدهای آمینه
و ویتامینها درحشرات بالا است )تستا 3 و همکاران، 2017 (. از 1.4 میلیون گونه جانوری کشف شده بر روی زمین، حدود یک میلیون گونه را حشرات
تشکیل میدهند. برخلاف باور عمومی، از یک میلیون گونه حشره، تنها حدود 5000 گونه از آنها برای محصولات کشاورزی، دام و انسان مضر هستند
)ون لنترن 4 ، 2006 .) استفاده از سوبستراهایی که به طور طبیعی سرشار از مواد معدنی هستند، امکان دستیابی به مواد غنی شده حشرات را فراهم
میکند که برای مصارف خوراکی مناسب ترند. بنابراین، مشخصات مغذی حشرات را میتوان با استراتژیهای مناسب غذایی با توجه به نیازهای غذایی
خاص حیوانات تعدیل کرد ) گاسکو 5 و همکاران، 2020 .) برخی از گونههای راستههای rthopteraO و oleopterraC فلزات را در بافتهای خود از
جمله غدد ترشحی معده، لولههای مالپیگی، روده میانی، تخمدانها و آرواره های بالا جمع میکنند ) بات 6 و همکاران، 2018 .) از گونههای حشرهای که به
عنوان منابع غذایی ارزیابی شدهاند، میتوان به ملخ، جیرجیرک، کرم ابریشم، لارو مگس خانگی و لارو مگس سرباز سیاه اشاره کرد )جایانگارا 7 و
همکاران، 2017 ) . ارزش غذایی حشرات با توجه به جیره غذایی، مرحله رشد، جنس، گونه و محیط رشد متفاوت است)کیم 8 و همکاران، 2019 (. غلظت
روی، کادمیوم، سرب و منگنز نیز ممکن است تحت تأثیر جیره غذایی حشرات باشد )کوتسوس 9 و همکاران، 2019 (. گزارش شده است که جیرجیرک
حاوی روی در حدود 8 - 25 میلیگرم در 100 گرم ماده خشک و مورچهها، موریانهها و جیرجیرکها حاوی کلسیم در حدود 3341 میلیگرم در 100 گرم
ماده خشک هستند. همچنین جیرجیرکها دارای بالاترین سطح ویتامین A در بین گونههای حشرات از 3 تا 273 میکروگرم/ 100 گرم ماده خشک
هستند )دوبرمن 10 و همکاران، 2017 (. بنابراین، اگر قرار است گونه جدیدی به صورت تجاری تولید شود، مطالعات کنترل شده روی الگوهای تجمع و دفع
توصیه میشود. تغییر در میزان دریافت جیره غذایی تا حدودی بر غلظت فلزات حشرات تأثیر میگذارد )ژانگ 11 و همکاران ، 2009 (. مقدار پروتئین
بستگی به نوع تغذیه حشره مانند گیاهان، دانهها یا ضایعات نیز دارد ) هوس 12 ، 2016 (. قابلیت هضم پروتئین در شرایط آزمایشگاهی برای لاروهای
خشک شده )شرایط نامشخص( و آسیاب شده سوسک زرد آرد و مگس سرباز سیاه تنها 65.5 - 68.7 درصد بوده است )مارونو 13 و همکاران ، 2015 (. به
طور مشابه مقادیر پایینی برای جیرجیرکهای خام 65.5 درصد و سوسک زرد آرد 72.5 درصد در مدل خوکی بدست آمد. بررسیها نشان میدهد
میزان متیونین در لاروهای سوسک زرد آرد تغذیه شده با جیرههای غذایی متفاوت میتواند بین 73 / 1 - 01 / 1 گرم در 100 گرم متغییر باشد )ارباب، 1396 )
. میزان عناصر معدنی نیز از این قانون پیروی میکند و هنگامی که لاروها با غذاهای حاوی کلسیم تغذیه میشوند، محتوای کلسیم آنها میتواند 5 تا
20 برابر شود )ملانبی 14 ، 1932 (. از کیتین حشرات به عنوان ضدباکتر ی و ضد قارچ در خوراک و در نشخوارکنندگان برای کاهش انتشار متان رودهای
استفاده کرد )هرلیاتیکا و همکاران، 2021 .)
مواد معدنی آلی بهتر از مواد معدنی به شکل غیرآلی، هضم و جذب شده و در بدن مورد استفاده قرار میگیرد. در نتیجه میتوان غلظتهای کمتری از
آن را در جیره غذایی دام و طیور بکار برد. بدون اینکه اثر نامناسبی بر عملکرد تولید آنها داشته باشد و این در حالی است که مقدار دفع مدفوعی آنها
کاهش مییابد که باعث آلودگی کمتر محیط زیست میشود. کمپلکس مواد معدنی با مولکولهای آلی زیست فراهمی بیشتری نسبت به منابع غیر آلی
دارد. عنصر روی در ساختمان بسیاری از آنزیمها، تکثیر سلولی، تولید، ذخیره و ترشح هورمونها، سیستم ایمنی و حفظ تعادل نمک بدن نقش دارد،
غلظت عنصر روی در پوست، مو و پشم دامها بالا بوده . عنصر روی از طریق فعال نمودن آنزیم سوپراکسید دیسموتاز سبب بهبود وضعیت آنتی
اکسیدانی شده و میتواند در شرایط بروز تنشهای اکسیداتیو سبب کاهش آسیبهای وارده به سلول شود. نرخ جذب روی در دستگاه گوارش
نشخوارکنندگان بین 10 تا 30 درصد متغیر است که به نوع مکمل روی و مقدار عناصر دیگر مانند آهن و مس جیره بستگی دارد. از سوی دیگر،
احتیاجات روی بسته به نژاد، سن، و تولید حیوان متفاوت است، به طوری که احتیاجات روی در گوسفندان پشمی و یا در شرایط تنش بیشتر
است . در شرایط گرمسیری، دماهای بالای 30 درجه سانتیگراد باعث بروز تنش گرمایی در گوسفند میشود که با وجود تنش سبب افزایش نیاز به مواد معدنی میشود، بنابراین نرخ جذب پایین روی از یک سوی و کمبود خوراک و وجود تنشهای محیطی و انگلی در مناطق خشک کشور از
سوی دیگر، نیاز دامها به افزودن روی در جیره را ایجاب میکند )موسائی، 1398 .)
اکسیداسیون چربی به راحتی در طی فرآوری و ذخیرهسازی به دلیل فراوانی اسیدهای چرب غیر اشباع در حشرات خوراکی رخ میدهد که بر کیفیت
و طعم محصولات در دوره نگهداری تاثیر میگذارد. این یک مشکل مهم و فوری است که باید در تولید حشرات خوراکی برطرف شود )گان 1 و
همکاران، 2022 (. عصارههای گیاهی غنی ازفلاونوئیدها و ترکیبات فنولی با کاهش استرس اکسیداتیو باعث آثار محافظتی سلولها میشوند )کائور 2 و
کاپور 3 ، 2001 .) تاننها با توجه به نقش آنتی اکسیدانی میتوانند باعث مهار پراکسیداسیون لیپیدی، سرکوب واکنشهای التهابی و القای apoptosis در
سلولهای کبدی شوند )چو 4 و همکاران، 2015 (. پلی فنلهای )انگور فرنگی هندی( Phyllanthus emblica فعالیتهایی مانند ازبین بردن رادیکالها
ی آزاد و اکسیداسیون ضد چربی دارند )گان و همکاران، 2019 (. فعالیت آنتی اکسیدانی قوی رزماری مربوط به موادی مانند اسید کارنوزیک، کارنوسول،
دی ترپنها و دی فنلهای رزماری است که با ترکیب شدن با رادیکالهای هیدروکسیل و پراکسیدها، فرآیند اکسیداسیون را کند میکنند تا کینونهای
پایدار و یونهای فلزی کیلیت ایجاد کنند. ثابت شده است که پلی فنولهای گیاهی اثر بازدارندگی خوبی بر اکسیداسیون لیپید در محصولات گوشتی
دارند )لو 5 و همکاران، 2011 (. فعالیت آنتی اکسیدانی ترکیبات فنولیک در گیاهان عمدتاً به دلیل ویژگیهای اکسایش- کاهش و ساختار شیمیایی آنهاست،
که نقش مهمی در خنثی کردن رادیکالهای آزاد، احاطه کردن فلزات انتقالی و خنثی کردن مولکول اکسیژن یگانه و سه گانه از طریق تغییر مکان یا
تجزیه پراکسیدها دارند )کوماران 6 و کاروناکرام 7 ، 2006 .)
ضدعفونی میکروبی را میتوان روی حشرات کامل )قبل از عملیات آسیاب( یا مستقیماً روی پودر/خمیر حاصل از فرآیند آسیاب انجام داد. چرا که
عملیات آسیاب کردن بدن حشره را تجزیه میکند و آزادسازی میکروبیوتای روده حشره باعث افزایش تعداد کل میکروبها میشود )اوجا 8 و
همکاران، 2021 (. ازن ( 3O ( مولکول سه اتمی اکسیژن است که به عنوان قوی ترین اکسنده و ضدعفونی کننده در دنیا شناخته میشود. این گاز )ازن( به
دلیل ساختار ناپایداری که دارد پس از انجام ضدعفونی و گازدهی به گاز اکسیژن تبدیل میشود. لذا از سوی سازمان غذا و داروی ایالات متحده امریکا
در زمره ترکیبات دارای وضعیت عموما بیخطر) Safe Generally Recognized as : GRAS ( قرار گرفته است )وایت 9 ، 2010 (. این گاز دارای
نفوذپذیری و تجزیه خود به خودی به یک ترکیب غیر سمی )اکسیژن( است و بدون ایجاد هر گونه باقیمانده خطرناک روی محصولات تحت تیمار اثر می
کند )دیائو 10 و همکاران، 2013 (. ازن باعث کاهش آلودگی میکروبی محصولات میشود و در کنترل باکتری ها و قارچ ها موثر است )گلواز 11 و همکاران، 5201 .)
در ادامه به سوابق مطالعات انجام شده بر روی گونههای مختلف حشرات اشاره میگردد.
مگس سرباز سیاه
مگس سرباز سیاه (Hermetia. illucens) از راسته (Diptera) از خانواده Stratiomyidae است. مگس بالغ حدود 15 - 20 میلیمتر طول دارد. طول
لاروها 27 میلیمتر و عرض 6 میلیمتر است و وزن آنها در مرحله آخر تا 220 میلیگرم میرسند. آنها رنگ مات و مایل به سفید دارند. لاروها از مواد
آلی در حال پوسیدگی مانند میوهها و سبزیجات پوسیده، دانههای تقطیری، احشاء ماهی و به ویژه کود حیوانی و فضولات انسانی تغذیه میکنند. مگس
سرباز سیاه گونهای بسیار مقاوم است که میتواند با شرایط محیطی سخت مانند خشکسالی، کمبود غذا یا کمبود اکسیژن مقابله کند )داینر 12 و همکاران
، 2011 (. یکی از مزایای اصلی illucens. H نسبت به سایر گونههای حشرهای که برای تولید زیست توده استفاده میشود این است که بزرگسالان تغذیه
نمیکنند و بنابراین به مراقبت خاصی احتیاج ندارند و ناقل احتمالی بیماریها نیستند. لاروهای مگس سرباز سیاه زبالههای آلی را خیلی سریع عملآوری
میکنند، رشد باکتریها را محدود کرده و علاوه بر این، لاروها کود را هوادهی و خشک میکنند و بو را کاهش میدهند )ون هویست 13 و همکاران، 2013 .)
آنها حاوی حدود 40 - 44 درصد پروتئین خام هستند. مقدار چربی بسیار متغیر است و به نوع جیره غذایی بستگی دارد، مقادیر گزارش شده برای
درصد چربی لارو در کود مرغی 15 تا 25 درصد )آرانگو گوتیرز 14 و همکاران، 2004 ،) 28 ٪ در کود خوکی )نیوتن 15 و همکاران ، 2005 ،) 35 ٪ در کود گاوی )نیوتون و همکاران ، 1977 ( و 42 - 49 ٪ در ضایعات مواد غذایی غنی از روغن است )بری 1 ، 2004 (. مقدار خاکستر بین 11 تا 28 درصد ماده خشک متغیر
است. لاروها غنی از کلسیم 5 - 8 درصد و فسفر 0.6 - 1.5 درصد ماده خشک و غنی از لیزین ) 8 - 6 درصد پروتیئن خام( هستند.
سوسک زرد آرد
میلورم، لارو دو گونه سوسک از خانواده Tenebrionidae شامل سوسک زرد آرد (Tenebrio.molitor) و سوسک سیاه آرد ) Tenebrio.obscurus )
میباشد. لارو بالغ دارای رنگ زرد مایل به قهوهای روشن و حدود 20 - 32 میلیمتر طول و وزن آن 130 - 160 میلیگرم است. دمای 25 درجه سانتیگراد و
رطوبت 75 درصد با 16 ساعت روشنایی بهترین شرایط برای رشد و نمو این حشره است. میزان زادآوری حشرات ماده بین 160 تا 500 تخم متغییر است،
ولی به طور متوسط 276 عدد تخم تولید میکند )هین 2 ، 1920 (. آنها حاوی مقادیر زیادی پروتئین خام 47 - 60 درصد و چربی 31 - 43 درصد هستند.
لاروهای تازه حاوی 60 درصد آب هستند. خاکستر آنها نسبتاً کم است و مانند سایر حشرات دارای محتوای کلسیم پایین هستند.. کیفیت پروتئین
سوسک زرد آرد مشابه کنجاله سویا است)راموس-الوردوی 3 و همکاران، 2002 .)
ملخ
ملخ متعلق به خانواده Acrididae از راسته Orthoptera هستند. ملخهای مهاجر ماده ) Locusta migratoria ( میتواند تا 140 تخم بگذارد که
پس از 10 روز در شرایط بهینه از تخم خارج شوند )ون در پول و اونینکس ، 2011 (. گونههای ملخ به طور کلی غنی از پروتئین خام 50-65 درصد هستند،
اگرچه مقادیر کمتر از 30 درصد نیز گزارش شده است. محتوای چربی کاملاً متفاوت است و از مقادیر 20-5 درصد متغیر است. محتوای کلسیم مانند
سایر گونههای حشرات نسبتاً ضعیف است. محتوای " فیبر " ممکن است قابل توجه باشد و با افزایش سن افزایش مییابد. غلظت کادمیوم و مس در
ملخهای مهاجر با افزایش سطح خوراک افزایش یافت )کرافورد 4 و همکاران ، 1996 (. غلظت منیزیم و مس در ملخهای مهاجر با افزودن سبوس گندم
به جیره افزایش مییابد که ناشی از غلظت بالاتر این مواد معدنی در سبوس گندم است )ون در پول 5 و اونینکس 6 ، 2011 .)
سوسری
سوسری جانداری است بندپا از رده حشرات، زیررده بالداران ) Pterygota ( فرورده نوبالان ) Neoptera (، راسته سوسریها ) Blattodea ( است.
سوسری گونهای بزرگ است که بالغین آن 34 - 53 میلیمتر طول دارد و دارای رنگی قهوهای متمایل به قرمز است. سوسریها همه چیز خوار هستند و
تقریبا از هر چیزی اعم از کود یا سایر مواد زائد آلی از جمله باقی ماندههای غذاها، میوهها، سبزیجات، لاشه در حال تجزیه حیوانات و پسماندهای حاصل
از آبجوسازی تغذیه میکنند )اوکورویه 7 و باوو 8 ، 2020 (. سوسری دارای 53.1 درصد پروتئین خام و 10.56 درصد چربی میباشد )خواجویی و
همکاران، 2022 .)
جیرجیرک
جیرجیرک حشرهای از تیره راست بالان ) Orthoptera ( رده شمشیرک داران ) Ensifera ( و خانواده جیرجیرکها ) Gryllidae ( است. جیرجیرک
( njiri mammonO ( حاوی روی در حدود 8 - 25 میلیگرم در 100 گرم ماده خشک میباشد )کریستین 9 و همکاران، 2006 (. جیرجیرکهای خوراکی به
طور متوسط حاوی 4 / 33 درصد چربی براساس ماده خشک هستند )ماگارا 10 و همکاران، 2021 (. میزان پروتئین در حدود 58.2 تا 60.7 درصد ماده خشک
هست. محتوای پروتئین بالایی در مقایسه با تخم مرغ، مرغ، گوشت گاو، گوشت خوک، سویا و ذرت دارند. پروفایل تغذیهای جیرجیرک توسط مرحله رشد و شرایط پرورش )به عنوان مثال، خوراک و دما( تغییر مییابد )کمساوسد 1 و همکاران، 2022 .) استفاده از جیرجیرکهای خانگی) Achetadomesticus ( به عنوان مواد تشکیل دهنده خوراک دام ناشی از این واقعیت است که آنها برای پرورش انبوه تحت شرایط کنترل شده مفید هستند و
میتوانند از 6 تا 7 نسل در یک سال تولید شوند، همچنین آنها یک گونه همه چیز خوار هستند و مطالعات اولیه نشان میدهد که توانایی تبدیل کود
مرغی را به خوراک غنی از پروتئین را دارند )هاپلی 2 ، 2016 ) .
با توجه به خشکسالی و بحران آب و تحریمهای اقتصادی کشور نیاز به یک منبع پروتینی در دسترس برای خوراک دام ضروری است که پرورش حشرات
به عنوان بخشی از خوراک میتواند کمک شایانی به حل این مشکلات کنند.
در مطالعه ی بوش 3 و همکاران) 2017 ( نشان دادند که تغذیه لارو سوسک زرد آرد با خوراک طیور 2 روز پس از تغذیه با محیطهای حاوی آفلاتوکسین،
مقدار مایکوتوکسین را در لارو به میزان قابل توجهی کاهش میدهد. در مطالعه بلغیت 4 و همکاران ) 2021 ( تغذیه لارو مگس سرباز سیاه با خوراک طیور
بدون آلودگی 7 روز پس از تغذیه با محیطهای حاوی سطوح مختلف پودر هموگلوبین گاوی ) 1 ،% 5 ،% 10 %(، به لاروها اجازه داد تا مقدار هموگلوبین گاوی
باقی مانده در روده را به میزان قابل توجهی کاهش دهند یا احتمالاً حذف کنند . سوسک زرد آرد و لاروهای مگس سرباز سیاه توانایی مصرف خوراک
های حاوی مایکوتوکسینها و آفت کشها و حذف این سموم را نشان دادهاند، به طوری که لاروهای سوسک زرد آرد سموم را در خود جمع نمیکنند
)وان در فلس-کلرکس 5 ، 2018 (. علاوه بر این، سموم دفع آفات در لاروهای مگس سرباز سیاه پرورش یافته در بسترهای دارای آفتکش )کلرپیریفوس،
کلرپیریفوس متیل و پیریمیفوس متیل( مشاهده نشدهاند )پورشک 6 و همکاران ، 2017 (. در آزمایشی که کلودیا کیل 7 و همکاران ) 2020 ( بر روی غنی
سازی سوسک زرد آرد با جیره حاوی سطوح مختلف روی انجام دادند، نتایج نشان داد که تغذیه روی وابسته به غلظت است، و با افزایش مقدار روی در
بستر مقدار روی کل بدن لارو افزایش یافت و مهمتر از همه، تغذیه با روی به میزان زیادی سطوح سمی کادمیوم برای انسان/حیوان را در لارو سوسک
زرد آرد کاهش داده است. همچنین در مطالعه جین 8 و همکاران ) 2020 ( کرم برگخواره ) litura Spodoptera ( را با سطوح مختلف روی شامل
( 0،150،300،450،600،700 میلیگرم بر کیلوگرم( تغذیه کردند، که نتایج نشان داد سطوح پایینتر از 450 میلیگرم بر کیلوگرم باعث افزایش میزان روی
در بدن حشره شد، اما سطوح بالاتر آن میزان روی را کاهش داد. در مطالعهی هیل 9 (، 1973 ( که جوجههای تغذیه شده با جیره غذایی حاوی لارو مگس
سرباز سیاه خشک شده )جایگزین با کنجاله سویا( نسبت به جوجههایی که با جیره غذایی شاهد حاوی کنجاله سویا تغذیه شده بودند، افزایش وزن
داشتند ، در مطالعهای که سامبوله 10 و همکاران ) 2021 ( بر روی 250 جوجه که با تیمارهای حاوی سطوح ) 0 ، 75،50،25 و 100 درصد( لارو مگس سرباز
سیاه تغذیه شده بودند، نتایج نشان داد در سطوح 25 و 100 درصد جایگزینی با کنجاله سویا بهترین عملکرد را داشتند. کرمهای سوسک زرد آرد خشک
تا 10 درصد بر اساس ماده خشک در جیره آغازین جوجههای گوشتی مبتنی بر سورگوم و کنجاله سویا را میتوان بدون تأثیر منفی بر مصرف خوراک،
افزایش وزن و بازده خوراک استفاده کرد )راموس _ الوردوی 11 و همکاران، 2002 .) در نیجریه، جوجههای گوشتی) 1 تا 28 روزه( را با پودر ملخ صحرایی
( Schistocerca. Gregaria ( به عنوان جایگزین پودر ماهی )جایگزین 50 درصد پروتئین پودر ماهی با 7 / 1 درصد پودر ملخ در جیره غذایی( تغذیه
کردند، که منجر به افزایش وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک شد )آدیمو 12 و همکاران، 2008 (. در مطالعهی الصالحی 13 و همکاران) 2021 )
سطوح مختلف پودر سوسری )تیمار 1 : 6 درصد کنسانتره پروتئینی+ 0 درصد پودر حشره، تیمار 2 : 3 درصد کنسانتره پروتئینی + 6 درصد پودر حشره،
تیمار 3 : 0 درصد کنسانتره پروتئینی+ 6درصد پودر حشره( بر روی 135 بلدرچین ژاپنی ماده انجام شد، نتایج نشان داد که خوراک سوسری آمریکایی
( Periplaneta. Americana ( میتواند به طور کامل جایگزین منابع پروتئینی به میزان 100- درصد بدون تأثیر منفی بر عملکرد تولیدی بلدرچین شود و
از جهاتی میتواند بهتر از خوراکهای مبتنی بر پروتئین معمولی مانند کنسانتره پروتئینی باشد. در آزمایشی که خونخائنگ 14 و همکاران ) 2022 ( بر روی
سطوح مختلف گیاه مگس مرغ Sesbania. Grandiflora و جیرجیرک صحرایی Gryllus. bimaculatus بر قابلیت هضم، ویژگیهای تخمیر و میزان
RUP انجام دادند، نتایج نشان داد که قابلیت هضم آزمایشگاهی، غلظت پروپیونات و تولید گاز را میتوان با ترکیب 7 درصد پودر گیاه مگس مرغ و 93
درصد جیرجیرک صحرایی بهبود بخشید و ترکیب گیاه مگس مرغ با جیرجیرک صحرایی با کاهش میزان نیتروژن آمونیاکی و افزایش RUP در شکمبه،
استفاده از پروتئین را بهبود بخشید.
کلمات کلیدی: پروتئین، حشرات، روی، مکمل
